آخرین خبرها

سکوت معنادار کشورهای حاشیه خلیج فارس در برابر اقدامات ترامپ

گرچه تصمیم و اقدام تبعیض گرایانه دونالد ترامپ در مورد ممنوعیت ورود اتباع ۷ کشور مسلمان به آمریکا از سوی قاضی فدرال سیاتل رد شد و با اعتراض وی موضوع در دادگاه بدوی نیز بی‌نتیجه ماند و حکم وی لغو گردید و نهایتا در روز جمعه با صدور رأی قاطع دادگاه تجدیدنظر این قضیه برای بار سوم منجر به نادیده گرفتن و بی‌اعتبار شدن صدور حکم ترامپ شد؛ اما در این میان و بعد از گذشت چندین روز سکوت مسوولین سیاسی کشورهای عرب حوزه خلیج فارس در برابر اقدام دونالد ترامپ بسی معنادار و قابل تأمل است. در حالی که واکنش‌های تند علیه ترامپ چه در داخل آمریکا و چه در سطح بین‌المللی روبه تزاید است، به راستی کشورهای عرب حاشیه خلیج فارس چرا سکوت اختیار کرده‌اند؟

در این قضیه کشورهای عرب حاشیه خلیح فارس اعم از بحرین، کویت، امارات، عربستان، عمان و حتی شورای همکاری خلیج فارس در برابر صدور حکم ترامپ سکوت را ترجیح دادند و تنها امیر قطر به طور تلویحی اقدام وی را تبعیض‌آمیز و توهین به مسلمانان تلقی کرد. جالب اینجاست که وزیر خارجه امارات متحده عربی به جای اعتراض به رفتار و تصمیم ترامپ اعلام داشته بود که تصمیم وی مربوط به مسایل داخلی است و ترامپ برای تثبیت امنیت کشورش حق دارد هر گونه تصمیمی را اتخاذ نماید.

به نظر می‌رسد کشورهای حوزه خلیج فارس هنوز در رابطه با رفتار دولت جدید آمریکا در شوک سیاسی بوده و ترجیح داده‌اند که سیاست «منتظر باش و ببین!» را پیش بگیرند. همین کشورها که از دو سال و اندی پیش با مشکلات عدیده اقتصادی، امنیتی و سیاسی روبه‌رو هستند، در شرایط کنونی و با وجود چنین برخوردی مشخص می‌سازند که به شدت نیازمند حمایت و نوازش سیاسی آمریکا می‌باشند. نوازشی که حمایت سیاسی، کمک‌های نظامی و همکاری‌های اقتصادی را به همراه داشته باشد. از این‌رو دلایل زیر را می‌توان به طور عمده بیان داشت:

الف) خاندان سلطنتی و شیوخ عرب کشورهای حوزه خلیج فارس که در سال‌های پایانی ریاست جمهوری باراک اوباما در بسیاری موارد موفق به اجرایی کردن خواسته‌های خود نشده بودند، در شرایط کنونی هر کنش و حرکتی را به طور محتاطانه و حساس در برابر آمریکا مد نظر قرار داده و سعی دارند رابطه خود را با دولت ترامپ بهبود و توسعه دهند.

ب) با توجه به افزایش موضع هژمونی ایران در منطقه و وسعت یافتن قدرت این کشور در خاورمیانه در کنار احساس خطر از پدیده تروریسم داعشی موجب شده است که کشورهای عرب حاشیه خلیج فارس علاوه از احساس نیاز به کمک‌های آمریکا، راه‌های تأمین استقرار سیاسی کشورهایشان را هم پیدا کرده تا بتوانند برای گذر از بحران اقتصادی زمینه جلب و جذب سرمایه‌گذاری‌های خارجی را فراهم بیاورند. در واقع سکوت آنان در برابر دولت ترامپ موضع محتاطانه و سیاست ورزانه رهبران کشورهای عرب حاشیه خلیج فارس را می‌رساند.

ج) در تاریخ اول فوریه که آمریکا و سه متفق غربی آن به هدف بسترسازی امنیتی برای «جریان آزاد تجارت» در خلیج فارس دست به مانور نظامی سه روزه زده بودند، به نوعی سیگنال‌های اقدام اطمینان بخشی را به کشورهای عرب منطقه دادند. به طوری که مایکل فلین، مشاور امنیت ملی آمریکا با ارزیابی عملیات رزمایشی اظهار نظر کرده بود که مانور نظامی‌آمریکا و متفقین غربی آن در منطقه به منظور «هشدار رسمی به ایران» و «آمادگی غرب برای استفاده از گزینه‌های متعدد علیه ایران» می‌باشد. این در شرایطی است که ایران در همان ایام اقدام به آزمایش موشکی کرده، هم‌چنین مبارزین یمنی نیز حملات موشکی خود به ناو دریایی عربستان و مورد هدف قرار دادن ریاض را به منصه ظهور رسانده بودند.

دقیقاً دو روز بعد از اظهار نظر مایکل فلین، اقدامات اجرایی ایالات متحده آمریکا با صدور حکمی از سوی دونالد ترامپ صورت تحقق به خود گرفت. به طوری که وزارت خرانه داری آمریکا به بهانه آزمایش موشکی ایران دست به تحریم ۲۵ فرد و شرکت زد و آنان را در فهرست تحریم قرار داد. در همین حال ایران را به این مسئله تهدید کرد که سپاه پاسداران انقلاب اسلامی را هم در فهرست گروه‌های تروریستی قرار خواهد داد.

بی‌تردید تمام این اقدامات و حرکات سرسام وار ایالات متحده آمریکا ناشی از افکار و اندیشه دیدگاه‌های ایران ستیزانه همکارانی است که در اطراف دونالد ترامپ آغاز به فعالیت کرده و در ورای آنان دلواپسی، تحریکات و در عین حال خیمه‌شب بازی‌های عربستان سعودی نهفته است. چراکه هم زمان با این قضایا، رفتار ملاطفت آمیز و نرمی از سوی ترامپ در خصوص عربستان دیده می‌شود.

طبیعی است که ترامپ و جمهوری خواهان آمریکایی به مانند دوران جورج بوش بر این هستند که با ایجاد دشمن خطرناک فرضی هم‌چون ایران، نسبت به ایجاد فضای نگرانی در میان کشورهای عربی اقدام کرده و راه‌های فروش تسلیحات گوناگون را فراهم بیاورند. به طوری که ترزا می، نخست وزیر بریتانیا علی رغم هشدارهای مقامات انگلیس هنوز هم قراردادهای چند میلیاردی را با عربستان سعودی منعقد می‌کند.

د) پیش‌تر باراک اوباما با درک شرایط نبرد در سوریه با ایجاد منطقه پرواز ممنوع که خواسته عربستان، قطر و ترکیه است بود، مخالفت کرده و حتی تلاش برای حل بحران سوریه موجب ناخرسندی و ناامیدی سیاسیون این کشورها شده بود. از این‌رو کشورهای عرب بیش‌تر به عقیده اخیر ترامپ دلخوش کرده‌اند که گفته است تمایلی به ایجاد منطقه حائل در شمال سوریه و حتی یمن دارد.

نباید فراموش کنیم که دونالد ترامپ تا به امروز نشان داده است که شخصیتی کاملاً منطبق با سیاست‌های جمهوری خواهان ندارد و این خود عامل نگرانی بیش‌تر عربستان و کشورهای حاشیه خلیج فارس است. پیش از این عربستان و دیگر همسایه‌های عرب حوزه خلیج‌فارس در خصوص تثبیت منافع نفتی و نیل به اهداف سیاسی خود در منطقه به راحتی با دولت‌های ریگان، بوش پدر و جورج دبلیو بوش جمهوری خواه کنار آمده بودند. اما اظهارنظر ترامپ در خصوص محدود کردن بودجه نظامی و همکاریش با روسیه در حل بحران منطقه خاورمیانه باعث شده است که رهبران کشورهای عرب حاشیه خلیج‌فارس بیش از پیش نگران باشند. این خود یکی دیگر از عواملی است که سکوت را بر اظهار نظر در برابر تصمیمات ترامپ ترجیح می‌دهند. اما همین کشورها باور دارند که دشمنی ترامپ و همراهانش در کابینه وی با ایران، خواهد توانست زمینه را برای همکاری نزدیک‌تر با آمریکا فراهم آورد.

بدیهی است که روابط بین‌الملل مبتنی بر عقاید دینی و یا هویت احتماعی نبوده و بیش‌تر بر محور روابط بین دولت‌ها برای رسیدن به اهداف استراتژیک است. پایتخت نشینان ریاض و امارات متحده عربی و دیگران با چنین سکوت معناداری وابستگی شدید خود را به آمریکا نشان داده و سعی دارند جامعه سیاسی خود را از تنش‌های ناخواسته میان کشورهایشان با واشنگتن دور سازند.

مهم‌تر از همه این که نادیده گرفتن پایگاه اصلی تروریسم و عاملان حوادث ۱۱ سپتامبر از سوی ترامپ خود وسیله دلخوشی و ترجیح بر سکوت کردن کشورهای عربی بوده است. از دیگر سو، رد حکم ترامپ علیه ۷ کشور از سوی دادگاه تجدید نظر به نوبه خود برای کشورهای عربی مایه خرسندی است و خنده‌های شیطنت وار آنها را می‌توان احساس کرد. زیرا راینس پریبس، رئیس دفتر کاخ سفید اخیراً اعلام داشته بود که در آینده بر تعداد کشورهای ممنوع الورود افزوده خواهد شد که همین اظهار نظر موجب نگرانی کشورهای عرب به ویژه عربستان سعودی شده بود.

»» دکتر قدیر گلکاریان
کارشناس خاورمیانه و تحلیل گر سیاسی و عضو هیئت علمی دانشگاه خاور نزدیک- قبرس

نظرات: 0

ایمیل شما منتشر نخواهد شد. فیلدهای *دار را پر کنید.