آخرین خبرها

تهدیدهای جدید و رویای غیرقابل تعبیر آمریکا

فضای سیاسی میان ایران و آمریکا در این روزها و با روی کار آمدن دونالد ترامپ بیش از پیش پرالتهاب شده است. حال و هوایی که برای ملت ایران چندان ناملموس و بیگانه نمی‌نماید از آن تجریه‌ها آموخته اند.

آنچه که در این روزها اتفاق می‌افتد، رخدادهایی است که از عمل و کلام ترامپ ناشی شده و بسیاری از پندارهای سیاسی را تبدیل به یاوه گویی و حتی هرزه درایی سیاسی کرده است.

تهدید خبرنگاران، اهانت به هنرمندان و رسانه‌های جمعی آمریکایی که آنان را «حسودان» خود می‌شمارد(!!!)، لغو قانون بیمه‌های درمانی در آمریکا، لغو پیمان تجارت آزاد موسوم به «تی‌پی‌پی»، تهدید به لغو توافقنامه آب و هوا، توهین و تحقیر رئیس جمهوری مکزیک، نادیده گرفتن بسترسازی دیپلماتیک میان آمریکا و کوبا و بدتر از همه مذاکره جنجالیش با نخست وزیر استرالیا که خبرگزاری‌ها از قطع کردن تماس تلفنی یک طرفه از سوی ترامپ خبر داده‌اند.

زمانی که به این مسایل می‌اندیشم به یاد صحبتی از آقای جابری انصاری می‌افتم که مربوط به «نظریه مرد دیوانه» می‌باشد. زمانی که ریچارد نیکسون بر صندلی ریاست جمهوی آمریکا تازه تکیه زده بود، از نظریه «مرد دیوانه» سخن به میان می‌آورد. دقیقاً ترامپ کنونی ورژن دیگری از ریچارد نیکسون است. نیکسون اعتقاد داشت که: «دشمنان ما باید چنان دریابند که ما دیوانه و غیرقابل پیش بینی هستیم. نیروی مخرب خارق العاده ای در فرامین خود داریم که موجب ایجاد هراس می‌شود. باید نقش مرد دیوانه را بازی کرد تا رقبا و دشمنان ما با ترس و هراس در برابر خواسته‌های ما تسلیم شوند.»

تصور می‌کنم همین نظریه نیکسون گویای تمامی وجوهات عملی و بینشی ترامپ باشد. اما غافل از این که دنیای امروزی نه تنها دنیای زمان نیکسون نیست که بسی فراتر و پیچیده تر از آن بوده و پارامترهای مورد نظر نمی‌تواند در شرایط کنونی نتیجه مطلوبی داده و حتی به احتمال زیاد نتایج منفی در بر خواهد داشت. هم‌چنان که محرز است، رفتار کنونی آمریکا بیش از یک تهدید چیز دیگری نیست و برای این که ترامپ در آستانه قدرتش بتواند بر ادعاهای خودش جامعه عمل بپوشاند، از نظریه «مرد دیوانه» با توصیه دیگر افراطیون حزب جمهوری خواه استفاده می‌کند. چرا که همین برداشت را به سهولت و با اندک دقتی می‌توان از سخنان شان اسپایسر، سخن‌گوی کاخ سفید که روز جمعه بیان داشته است، درک کرد. وی در نشست خبری روزانه خود در مورد تحریم‌های جدیدی که وزارت خزانه داری آمریکا بر علیه برخی افراد شرکت‌ها که در رابطه با برنامه موشکی دخالت دارند، اتخاذ کرده است، این چنین پاسخ می‌دهد: «این تحریم‌ها پاسخ ما به برنامه موشکی ایران و حمایت این کشور از تروریسم است… ما این تصمیم را بعد از بررسی‌های دقیق گرفته ایم… تحریم‌های اعمال شده به سرعت تحقق نخواهد یافت. اما زمان بندی به نحوی بود که پاسخی به رویدادهایی که در دو روز گذشته شاهد بوده‌ایم، می‌باشد.»

اسپایسر در پاسخ به سئوال خبرنگار نیویورک تایمزکه پرسیده بود؛ «آیا گزینه نظامی جزء گزینه‌های احتمالی ترامپ علیه ایران است؟ و آیا ترامپ از برجام خارج خواهد شد؟»، گفته است که: «هیچ گزینه‌ای از روی میز خارج نیست…ترامپ کماکان در برابر ایران سختگیر خواهد بود.»

این پاسخ‌ها نشان می‌دهد که گزینه‌های قدیمی و تکراری از دوران جورج بوش تا حالا مطرح بوده و به عنوان ابزار کنترل استفاده شده و به عنوان ناقوسی است که نواخته می‌شود. و مهم‌تر از همه این که اسپایسر با طفره رفتن از صراحت‌گویی در قبال برجام، تنها به سخت‌گیرانه عمل کردن ترامپ اشاره می‌کند.

به همین خاطر به نظر میرسد که رویای تهدید آمریکا علیه ایران رویایی غیر قابل تعبیر است. چرا؟ چون که:

  • آمریکا و حزب دموکرات و هم چنین بیش از ۵۴% اتباع آمریکایی تحملی در اجرای عملیات و مداخلات نظامی آمریکا ندارند. در شرایط کنونی بر اساس نوشته مجله اکونومیست که در روی جلد شماره هفته پیش خود ترامپ را با کوکتل مولوتفی در دست شورشی کاخ سفید لقب داده، خبر از ۴۰% مردم آمریکا به استیضاح ترامپ می‌دهد. گرچه در میان برخی از نزدیک ترین مشاوران ترامپ تلاشی شگرف در گسترش فضای جنگ طلبانه حاکم است؛ ولی تمام اینها در خدمت حرص صاحبان صنایع دفاعی و تسلیحاتی است که می‌خواهند با سیاه نمایی و ایجاد رعب و وحشت مجدد در خاورمیانه، بستر لازم برای فروش بیش تر سلاح به کشورهای منطقه را فراهم بیاورند.
  • دلار آمریکا در برابر سایر ارزهای مهم جهانی از اوایل سال جاری میلادی ۲٫۶ % سقوط داشته است.
  • آمریکا عملاً مایل به تنش جدی با ایران نیست و از توانایی دفاعی ایران اطلاع دارد. حتی نه تنها در برابر توسعه توان دفاعی ایران به غیر از لفاظی راه به جایی نخواهد برد که در برابر موضوع برجام نیز تنها به فضاسازی بسنده خواهد کرد. برای اثبات این ادعا به سخن زیگمار گابریل، وزیر جدید امور خارجه آلمان باید اشاره کرد که در سفر هفته پیش خود به واشنگتن در پاسخ به سئوالات خبرنگاران گفت: «نشانه ای از قصد آمریکا برای لغو برجام ندیدم.»
  • امنیت منطقه خاورمیانه نه تنها برای اروپا که برای خود آمریکا از اهمیت زیادی برخوردار است. ترامپ و یارانش به خوبی می‌دانند که هنوز از بحران تروریسم خارج نشده قادر به عرض اندام در برابر تهدیدهای دفاعی ایران موشکی نیستند. برای اثبات این ادعا به سخن جان اسمیت، رئیس موقت دارایی‌های خارجی آمریکا اشاره می‌کنم که روز جمعه بعد از اعلام تحریم‌های یک جانبه گفته است: «توسعه برنامه موشکی ایران منطقه را با تهدید مواجه می‌کند و از این رو از تمامی ابزارهای در دسترس برای تحریم‌های مالی ایران استفاده خواهیم کرد.»

نتیجه کلام این که آنچه در عرض هفته گذشته میان ایران و آمریکا رخ داده است، رفتارهای سیاسی توأم با هیجان روح ترامپ است که تنها پژواک آن به خود ترامپ خواهد رسید و تصور این که شرایطی مشابه گذشته بر ایران حاکم خواهد شد، امری ساده لوحانه است.

تلاش ترامپ و مشاورانش بر این است که ایران مانند چند سال پیش مدیریت بحران در مسایل سیاسی نداشته و به جای پاسخ گویی منطقی متوسل به واکنش‌های منازعه ای خواهد شد. از طرفی چون مسوولین ایران در آستانه اتتخابات ریاست جمهوری هستند، دچار تشتت رفتار و سیاست ورزی شده و آنچه که لازم است به نفع آمریکا رفتارهایی را نشان خواهند داد. اما در شرایط کنونی مسوولین سیاسی کشور باید برای جلوگیری از تبدیل شرایط کنونی به فضای منازعه و درگیری‌های ناخواسته و رویارویی زیانبار، شایسته است با درجه عقلانیت و تدبیر به مدیریت بحران بپردازند و گذر از آن چندان دشوار نیست.

»» دکتر قدیر گلکاریان
کارشناس خاورمیانه و تحلیل‌گر سیاسی و عضو هیئت علمی دانشگاه خاور نزدیک- قبرس

politiccommentator@gmail.com

نظرات: 0

ایمیل شما منتشر نخواهد شد. فیلدهای *دار را پر کنید.