آخرین خبرها

قبرس، جایی که امید با نتیجه هم‌خوانی ندارد!

هفته پیش سرمقاله ای در خصوص بحران قبرس با شما خوانندگان گرامی در میان گذاشته بودم که با استقبال و علاقه مندی زیادی مواجه گردید و دریافت سوالات و کنجکاوی های جالب از سوی برخی از خوانندگان از طریق ای میل بر آن داشت که پس از ۱۲ ژانویه بار دیگر موضوع قبرس و مذاکرات انجام گرفته شده در ژنو را در این هفته با شما در میان بگذارم.

لیکن آنچه که در این میان بسیار برای شخص بنده اهمیت داشته و هنوز جای بحث زیادی دارد اظهارات دو رئیس جمهوری بخش شمالی و جنوبی است که به نوبه خود جای ۱۰ها صفحه تحلیل و ارزیابی دارد. حال فارغ از دیدگاه های وزرای خارجه ترکیه، یونان و بریتانیا، که نهایت سخن را رئیس جمهوری ترکیه در روز جمعه بدان بیان داشت و گفت که کسی توقع نبود شرایط ضمانت ترکیه در قبرس را نداشته باشد.

مذاکرات قبرس از نهم تا سیزدهم ژانویه (جمعه) در شهر ژنو جریان پیدا کرد و در روزهای نخست طرف های کارشناسی و رهبران دو بخش قبرس(نیکوس آناستاسیادیس و مصطفی آکینجی) بر سر سرفصل های شش گانه که پیش تر بر روی اکثریت آنها به توافق رسیده بودند ولی از زمان مذاکرات در هتل مونت پلرین در ماه نوامبر بر سر موضوعات نقشه جغرافیایی و تعلقات ارضی و هم چنین ساختار سیاسی دولت فدرال و اداره آن و مهم تر از همه موضوع رفع ضمانت های نظامی دولت های یونان، ترکیه و بریتانیا دارای اختلاف نظر بودند، بار دیگر به مذاکرات داغ پرداخته و در روز سوم با حضور وزرای خارجه سه کشور ترکیه، یونان و بریتانیا در ژنو، بارقه امید در میان مذاکره کنندگان و مردم دو بخش قبرس ایجاد شد. به طوری که نمایی واقعی از اجلاس ۵ جانبه شکل عینی به خود گرفت. انتظار می رفت که در جلسه ۵ جانبه به نهایت کلید توافق و رسیدن به راه حل متقابل زده شود و تا اواسط سال جاری تصمیمات طرفین به رفراندوم عمومی در میان اتباع ترک نشین و یونانی نشین کشور قبرس گذاشته شود.

اما انگار با غروب خورشید بارقه امید نیز در وحدت دو بخش قبرس رو به افول گذاشت. در این میان هر دو رئیس جمهور شمالی و جنوبی قبرس طی کنفرانس مطبوعاتی به شرح مسایل پرداخته و با این که ادعا کردند، در ۱۸ ژانویه بار دیگر کارشناسان گردهم خواهند آمد، چنان جملات دیپلماتیکی ارائه دادند که عدم توجه به آنها غیر ممکن می باشد و بیانگر نتایج مذاکرات است.

آناستاسیادیس رئیس جمهوری قبرس جنوبی چه گفت؟

وی با اذعان به این که حضور ترکیه در این اجلاس نشانگر آمادگی و همکاری آن کشو بر حل مسئله قبرس بوده است، چنین جمله ای را در میان صحبت هایش بیان داشت: “امید بستن چیز دیگری است؛ نتیجه چیز دیگر!”

اما آکینجی، رئیس جمهوری بخش ترک نشین قبرس چه گفت؟

وی با اشاره به این که هنوز نمی توان به قطعیت گفت که همه چیز به پایان رسیده است و باز در برابر خود ۱۸ ژانویه را وجود دارد، ابراز داشت که: “…ترک های قبرس مایل هستند که خودشان را در امنیت حس کنند. اما این بدان معنا نباید باشد که تأمین امنیت یک طرف موجب احساس ناامنی طرف دیگر بوده باشد!”

اکنون با دقت توجه به این دو تکه از اظهارات دو رهبر بخش های جنوبی و شمالی قبرس همه چیز را عیان می سازد. در واقع بحث موجود میان دو طرف و عدم رسیدن به دو موضوع مهم، الف) در اختیار داشتن اراضی بیش تر ب) پایان دادن به حضور نیروهای نظامی ترکیه در قبرس؛ باعث شده است که گره کور وحدت قبرس بار دیگر بعد از چهل و اندی سال به حالت خود باقی بماند.

در روز دوم مذاکرات که معلوم شد طرفین مذاکره نقشه های جغرافیایی طرح شده خود را به بارت ایده، نماینده سازمان ملل در موضوع قبرس داده اند، ترک ها به برخورداری از حق حاکمیت اراضی بمیزان ۲/۲۹ درصد راضی بوده اند ولی طرف قبرس جنوبی تأکید داشته که ۲/۲۸ درصد را به بخش شمالی بدهد. به عبارتی معلوم شده است که این دیدگاه صرفاً از سوی آناستاسیادیس مطرح نشده و وی علاوه از این که از سوی احزاب مخالفی مانند ادک، جبهه سبز، دیکو تحت فشار بوده، از سوی یونان نیز بر وی فشار آورده شده است که با در دست داشتن بخش زیادی از قسمت شمالی قبرس زمینه را برای جایگزینی و ایجاد پراکندگی جمعیتی در شمال قبرس فراهم بیاورد.

همین قضیه با این که در اثنای مذاکرات چندان بدان پرداخته نشد ولی یکی از مهم ترین مسایلی بود که باعث گردید نطفه تردید و شبهه در میان ناظران شکل گیرد که گویا مذاکرات به سمت عدم موفقیت پیش می رود. به طوری که عدم حضور حسین اوزگورگون، نخست وزیر قبرس شمالی و سردار دنکتاش، معاون وی در ضیافت سازمان ملل و هم چنین اعتراض به آکینجی در خصوص این که نقشه جغرافیایی ارائه شده به سازمان ملل را با آنها به رایزنی و مشورت نگذاشته اند؛ در کنار رخداد ترک اجلاس و مذاکرات از سوی رهبران احزاب مخالف آناستاسیادیس بعد از ماجرای نقشه جغرافیایی حاکی از وجود اختلاف شدید دیدگاهی میان رهبران سیاسی با رؤسای جمهورشان در مذاکرات صلح قبرس بوده است.

در این بین اعلام نظر دولت ترکیه از سوی مولود چاووش اوغلو، وزیر خارجه ترکیه مبنی بر این که در صورت وجود دو پایگاه نظامی بریتانیا در جزیره، ترکیه به هیچ وجه نمی تواند نیروهای نظامی را از قبرس خارج سازد، خود مقوله اختلاف جدی را در پیش روی نهاد. گرچه آناستاسیادیس معتقد به این بود که نیروهای ضامن نظامی ۱۰ سال در قبرس باقی مانده و به تدریج خارج شوند ولی آکینجی به مدت ۱۵ سال تأکید داشت تا در مدت سه دوره اداره کشور، نتایج را شاهد شده و بعد تصمیم به خروج نیروهای نظامی نمایند. اما اظهارات رئیس جمهوری ترکیه در واقع مهر ختامی را بر آن زد که نشان داد ترکیه بی هیچ قید و شرطی مایل به صرف نظر از ضمانت نظامی خود نیست. این در حالی است که چند روز پیش اردوغان اعلام کرده بود که قبرس را هشتاد و دومین استان ترکیه خواهد ساخت.

شاید به همین خاطر است که آکینجی پوشیده به آن اشاره کرد که وجود نیروهای نظامی برای تأمین امنیت ترک ها نمی تواند دلیلی بر احساس ناامنی طرف دیگر بوده باشد.

اکنون با شرایط پیش آمده باید گفت که در این مذاکرات دو تابو شکسته شد. نخست این که موضوع حاکمیت بر اراضی از حالت عادی خارج شده و جنبه امنیتی آن عیان شد. دوم این که نشان داد عمق اختلاف بر سر ضمانت نظامی چنان بالاست که تصمیم گیری بر روی آن دست دو طرف قبرسی نیست. بلکه بازگیران دیگری مثل ترکیه، یونان و بریتانیا می توانند برای رسیدن به منافع استراتژیک خود هر لحظه تمامی رشته های بافته شده در مذاکرات را به پنبه تبدیل نماید.

»» دکتر قدیر گلکاریان
کارشناس خاورمیانه و تحلیل‌گر سیاسی و عضو هیئت علمی دانشگاه خاور نزدیک- قبرس

politiccommentator@gmail.com

نظرات: 2

ایمیل شما منتشر نخواهد شد. فیلدهای *دار را پر کنید.

  1. تا جایی که اروپا با ترکیه برای پیوستنش به اتحادیه اروپا همصدا نشود، ترکیه دست از قبرس بر نمی‌دارد. ترکیه تا به امروز به عنوان کشور اشغالگر شناخته شده و برایش اهمیتی ندارد که دنیا درباره اش چه تصوری کند. قبرس در دست ترکیه کارت بازی است تا حرفهایش را به اروپا تحمیل کند. اما غافل از این است که‌ اکنون به شرایطی از بازیهای سیاسی جهانی رسیده مه غرب به راحتی میتونه ترکیه را بایکوت کند.
    مقاله خوبی است. از نویسنده و روزنامه عصر آزادی متشکرم.