آخرین خبرها

صیادان در کمین پژوهش های علمی

فتانه سمسار خیابانیان

چندی است که که در کنار اخبار امیدبخش ارتقای ۱۶پله ای رتبه کیفیت پژوهش و تولید علم جمهوری اسلامی ایران، اخبار ناگواری از تقلبی بودن پژوهش های علمی، موجب رنجوری محققان و پژوهشگران می شود. معضلی که کل جامعه علمی و دانشگاهی را زیر سوال می برد.

مسلما معضل پیش آمده، نیاز فوری به ریشه یابی و آسیب شناسی دارد چراکه، عدم کنترل این بحران، ماهیت پژوهش در ایران را زیر سوال خواهد برد. حتما به کرات آگهی های تالیف رساله، مقاله داخلی و خارجی و پژوهش های تخصصی را مشاهده نموده اید که متاسفانه ظهور چنین موسساتی که عامل اجرایی هستند، قارچ گونه در حال تکثیر است.

این حادثه تلخ پیام های زیادی برای اندیشه مندان جامعه دارد اما، اصلی ترین آن عبارت از عدم تبیین هویت و ماهیت پژوهش علمی برای دانشجویان است

و البته تلخ ترین بخش ماجرا آن جاست که این تقلبات علاوه بر سوداگران بی وجدان، دامن دانشگاه ها و دانشگاهیان را نیز تر کرده است.

حال این راز با که گویم و این غم کجا برم؟

اگرچه در باب نحوه پژوهش علمی و درست، تالیفات متعددی اعم از کتاب و مقاله صورت گرفته است اما، هفته پژوهش را غنیمت دانستیم تا تآملی مجدد بر امر مهم پژوهش و تحقیق داشته باشیم.

 ویژگی های پژوهش صحیح

هر پژوهش صحیح و علمی دارای چارچوبی است که اگر رعایت نشود، حائز ارزش علمی نخواهد بود. بنابراین اگر انتظار داریم اقدامات انجام شده در حوزه های مختلف کشور موثر واقع شود، ضرورت دارد که این اقدامات مبتنی بر تحقیقات و پژوهش هایی باشد که توسط متخصصان آن حوزه صورت گرفته و به نتیجه منطقی و مطلوب رسیده تا در قالب اجرا درآید.

به طور مجمل باید گفت ویژگی یک پژوهش عبارت است از: مرتبط بودن مطالب و کامل بودن، برخورداری از یک سازمان منسجم و برخورداری از یک محوریّت تحقیقی.

بنابراین پژوهش، فعالیتی منظم و منسجم برای پردازش موضوعی است . این موضوع همان دغدغه های اصلی پژوهشگر برای تحقیق و فهم عمیق است . به عبارت دیگر پس از آن که محقق در مورد مطلب یا مسئله ای دچار تردید، شک و ابهام گردید سعی می کند تا با پژوهش، این شک و ابهام را برطرف نموده و به یقین یا مرحله ای نزدیک به یقین برسد; بنابراین شناخت موضوع، شناخت ویژگی های آن و مراتب و مراحل اصلی کار، از مهم ترین وظایف یک محقق به حساب می آید .

پس دغدغه یا سؤال های اصلی و فرعی محقق، همان اموری هستند که تحقیق و پژوهش را جهت بخشیده، آغاز کرده و نهایتا به خاتمه می رسانند .

اما آنچه در بادی امر از اهمیت بالایی برخوردار است، موضوع پژوهش است چه بسا، محققانی با صرف سرمایه مادی و معنوی به موضوعی پرداخته اند که در ورق های کاغذ باقی مانده و هیچ نفعی برای جامعه علمی و غیرعلمی نداشته است چنان که، اکنون شاهد صرف هزینه های گزافی در حوزه پژوهش هستیم بی آنکه عایدی داشته باشد. بنابراین برای آغاز یک پژوهش کاربردی و هدفمند توجه به این نکات الزامی است:

۱٫ کارآمدی

موضوعی برای پژوهش مناسب است که کاملا انتزاعی و به دور از عینیت نباشد . همان طور که آمد تحقیقات از نظر هدف و میزان تعمیم، به دو نوع کاربردی و بنیادی تقسیم می شود . این شرط و شاخصه  تحقیق به این معنا نیست که لزوما موضوع تحقیق باید در حیطه موضوعات کاربردی باشد . منظور از کار آمدی آن است که موضوعی انتخاب شود که یا در حیطه  دانش کاربرد داشته باشد (تحقیقات بنیادی) و یا در حیطه مسایل مبتلا به جامعه باشد، به عبارت دیگر پژوهشگر بایستی بر موضوعاتی متمرکز شود که در نهایت نتیجه مفیدی داشته باشد .

۲٫ تناسب با توانایی علمی

پژوهشگر باید موضوعی را برای پژوهش انتخاب کند که با میزان تحصیلات، مطالعات و تخصص او هماهنگی و تناسب داشته باشد; به دلیل آن که پژوهش در نهایت به نظریه  علمی ختم می شود و استنباط نظریات علمی نیاز به پیشینه  علمی و مطالعاتی دارد که بایستی قبلا از سوی پژوهشگر فراهم آمده باشد .

۳٫ وجود منبع

۴٫ دغدغه ذهنی محقق درباره موضوع تحقیق

اگر پژوهشگر نسبت به موضوع تحقیق خود بی توجه باشد، این فعالیت علمی هیچ گاه به ثمر نخواهد رسید . محقق باید به موضوع مورد پژوهش در ابتدا علاقه مند باشد و در ثانی نسبت به این موضوع دغدغه  ذهنی داشته باشد . دغدغه  خاطر داشتن، پژوهش را به پیش می راند و موجب می شود که در عرصه  علم گامی برداشته می شود .

نظرات: 0

ایمیل شما منتشر نخواهد شد. فیلدهای *دار را پر کنید.